Những vi phạm đất đai và trật tự xây dựng ngày càng tinh vi, gây bức xúc xã hội, khiến nhiều dự án phải đình trệ, thậm chí đập bỏ gây lãng phí hàng nghìn tỷ đồng. Trước thực trạng đó, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Nghị định mới nhằm siết chặt mạnh vi phạm, chế tài, rút gọn quy trình xử lý và cho phép phá dỡ ngay công trình vi phạm nghiêm trọng. Đây được xem là bước thay đổi mạnh mẽ nhất kể từ khi Nghị định 16/2022 có hiệu lực.
Vì sao phải tăng chế tài?
Cử tri Hà Nội nhận định: quy định xử phạt theo Nghị định 16/2022 và Nghị định 91/2019 vẫn còn phức tạp, mất thời gian, khiến nhiều trường hợp “vi phạm chồng vi phạm”, tồn đọng khiếu nại kéo dài và gây lãng phí lớn khi buộc tháo dỡ.
Không ít công trình sai phép, không phép, xây vượt tầng vẫn tồn tại trong thời gian dài vì quy trình xử lý nhiều bước, thiếu tính răn đe. Nhiều ý kiến còn đề nghị hình sự hóa vi phạm nghiêm trọng để ngăn chặn ngay từ đầu.
Nghị định mới: mạnh tay, rõ ràng và nhanh hơn
Bộ Xây dựng cho biết dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 16/2022 đã được gửi Bộ Tư pháp thẩm định, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 12/2025.
Những điểm thay đổi quan trọng:
1. Cho phép phá dỡ ngay phần công trình vi phạm nghiêm trọng
Nếu công trình không đủ điều kiện cấp phép hoặc điều chỉnh thiết kế, cơ quan chức năng có quyền yêu cầu phá dỡ ngay phần vi phạm – không cần trải qua quy trình nhiều bước như trước.
2. Tách nhóm công trình – tăng mạnh mức phạt
Dự thảo mới phân tách rõ:
- Nhà ở riêng lẻ
- Công trình phải lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật
- Công trình phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi
Trong đó, các công trình có yêu cầu báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ chịu khung phạt cao hơn, phù hợp quy mô – giá trị – mức độ ảnh hưởng.
3. Rút gọn quy trình xử lý vi phạm
Một số thủ tục hành chính được tinh giản, cho phép xử lý nhanh khi vi phạm mới phát sinh, tránh để công trình thi công rầm rộ rồi mới phát hiện sai phạm.
4. Tăng tính răn đe – phòng ngừa từ sớm
Quy định mới hướng tới giảm nguy cơ “phạt cho tồn tại”, thay bằng cơ chế xử lý dứt điểm, không để vi phạm kéo dài qua nhiều năm.
Tác động đến thị trường bất động sản
Việc siết chặt quản lý đất đai và trật tự xây dựng sẽ:
- Giảm rủi ro pháp lý cho người mua nhà, tránh tình trạng dự án sai phép bị đình chỉ.
- Tăng tính minh bạch, thúc đẩy các chủ đầu tư nâng chuẩn quản lý thi công.
- Bảo vệ quỹ đất – trật tự đô thị, hạn chế phát triển tự phát hoặc lạm dụng chuyển mục đích sử dụng đất.
- Nâng chất lượng phát triển đô thị, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng.
Bộ Xây dựng cũng khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu ý kiến cử tri để hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành trong tháng 12/2025.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
