Trong thực tế, không ít trường hợp người dân làm mất hồ sơ gốc về quyền sử dụng đất do thời gian quá lâu, thay đổi hành chính hoặc lý do khách quan khác. Nhiều người cho rằng như vậy là “mất luôn quyền cấp sổ đỏ”. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất của Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất vẫn có thể được cấp sổ đỏ nếu đáp ứng đủ điều kiện và thực hiện đúng trình tự thủ tục.
Trường hợp của bà Huỳnh Thị M. (Gia Lai) là một ví dụ điển hình. Năm 2012, bà mua một thửa đất nông nghiệp qua giấy viết tay. Đất chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng gia đình bà đã sử dụng ổn định từ đó đến nay.
Năm 2018, bà M. thực hiện thủ tục xin cấp sổ đỏ theo diện cấp tập trung. Cơ quan thuế đã thông báo nghĩa vụ tài chính, UBND xã cũng ra thông báo nộp thuế. Tuy nhiên, do khó khăn kinh tế, gia đình chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính nên chưa được cấp sổ. Đến nay, khi muốn tiếp tục hoàn thiện thủ tục, hồ sơ lại không tìm thấy tại địa phương sau sáp nhập hành chính.
Vậy trong trường hợp hồ sơ gốc bị thất lạc, người dân phải làm gì?
Cơ sở pháp lý: Luật Đất đai 2013, Nghị định 43/2014 và Luật Đất đai 2024
Thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu giai đoạn bà M. thực hiện (năm 2018) áp dụng theo Luật Đất đai 2013 và Nghị định 43/2014/NĐ-CP. Hồ sơ sau khi nộp tại UBND xã sẽ được chuyển đến Văn phòng đăng ký đất đai để xác định nghĩa vụ tài chính, thẩm định nguồn gốc sử dụng và tiến hành cấp sổ.
Trong trường hợp người dân chưa nộp thuế, hồ sơ thường được lưu giữ tại Văn phòng đăng ký đất đai để chờ hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Do đó, bước đầu tiên, bà M. cần liên hệ trực tiếp với Văn phòng đăng ký đất đai địa phương để rà soát, kiểm tra hồ sơ lưu trữ. Nếu hồ sơ vẫn còn, gia đình chỉ cần nộp đủ số tiền thuế theo thông báo để tiếp tục thủ tục cấp sổ đỏ.
Điểm mới quan trọng: Khoản 7, Điều 137 Luật Đất đai 2024
Trường hợp hồ sơ gốc bị thất lạc hoàn toàn, Luật Đất đai 2024 đã có quy định cụ thể để tháo gỡ vướng mắc. Khoản 7 Điều 137 nêu rõ:
“Hộ gia đình, cá nhân có bản sao một trong các loại giấy tờ quy định mà bản gốc giấy tờ đã bị thất lạc và cơ quan nhà nước không còn lưu giữ hồ sơ quản lý việc cấp loại giấy tờ này, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là đất sử dụng ổn định, không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; việc thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.”
Nói cách khác, chỉ cần có bản sao hợp lệ chứng minh nguồn gốc đất (giấy viết tay, xác nhận chuyển nhượng, biên lai thuế, giấy tờ hành chính…), đồng thời được UBND xã xác nhận là đất sử dụng ổn định, không tranh chấp, người dân vẫn có thể làm thủ tục cấp sổ đỏ mà không cần hồ sơ gốc.
Quy trình thực hiện khi mất hồ sơ gốc
- Liên hệ Văn phòng đăng ký đất đai: Kiểm tra hồ sơ cũ có còn lưu giữ không.
- Nộp thuế nếu còn hồ sơ: Nếu hồ sơ còn, nộp nghĩa vụ tài chính là đủ điều kiện tiếp tục cấp sổ.
- Trường hợp mất hồ sơ:
- Chuẩn bị bản sao giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất.
- Làm đơn đề nghị cấp lại sổ đỏ theo quy định Luật Đất đai 2024.
- Đề nghị UBND xã xác nhận đất không tranh chấp, sử dụng ổn định.
- Thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định.
- Chuẩn bị bản sao giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất.
- Nộp hồ sơ mới tại Văn phòng đăng ký đất đai để được giải quyết.
Lưu ý quan trọng cho người dân
- Bản sao giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất phải rõ ràng, có thể là giấy viết tay, biên nhận mua bán, xác nhận của địa phương hoặc chứng cứ sử dụng đất ổn định lâu dài.
- Xác nhận của UBND xã về tình trạng không tranh chấp là bắt buộc để hồ sơ được tiếp nhận.
- Người sử dụng đất vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính (thuế, lệ phí trước bạ…) như hồ sơ cấp mới thông thường.
Kết luận
Việc mất hồ sơ gốc không còn là rào cản trong quá trình xin cấp sổ đỏ. Với quy định linh hoạt hơn của Luật Đất đai 2024, người dân hoàn toàn có thể chủ động hoàn thiện thủ tục nếu có bản sao hợp lệ và xác nhận của địa phương. Đây là điểm mới quan trọng, tháo gỡ cho hàng nghìn trường hợp bị “treo” sổ đỏ nhiều năm qua.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
