Một thay đổi quan trọng trong Luật Công chứng sửa đổi vừa được thông qua đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư và người mua nhà: công chứng giao dịch BĐS sẽ không còn bị giới hạn bởi địa giới hành chính, nhưng sẽ triển khai theo lộ trình phù hợp. Đây được xem là bước tiến lớn giúp tăng tính linh hoạt cho thị trường, song cũng đặt ra yêu cầu cao về hạ tầng dữ liệu và kiểm soát rủi ro pháp lý.
Vì sao chưa thể áp dụng ngay trên toàn quốc?
Dù định hướng mở rộng phạm vi công chứng là rõ ràng, việc áp dụng ngay trên toàn quốc hiện chưa khả thi do hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ. Hiện nay, hệ thống cơ sở dữ liệu công chứng vẫn đang trong quá trình xây dựng và chưa có sự kết nối liên thông giữa các địa phương.
Điều này đồng nghĩa với việc nếu cho phép công chứng BĐS vượt địa giới ngay lập tức, nguy cơ phát sinh các giao dịch trùng lặp, gian lận hoặc tranh chấp pháp lý sẽ tăng cao. Một tài sản có thể bị công chứng nhiều lần tại các địa phương khác nhau nếu thiếu hệ thống kiểm soát thống nhất.
Chính vì vậy, quy định hiện hành vẫn giữ nguyên nguyên tắc: công chứng viên chỉ được thực hiện công chứng giao dịch BĐS trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề đặt trụ sở.
Lộ trình mở rộng: Chìa khóa nằm ở dữ liệu
Theo định hướng của luật mới, việc công chứng BĐS không phụ thuộc địa giới sẽ chỉ được triển khai khi đáp ứng đủ hai điều kiện cốt lõi:
- Hệ thống cơ sở dữ liệu công chứng được xây dựng đồng bộ từ Trung ương đến địa phương
- Dữ liệu được kết nối, chia sẻ liên thông, đảm bảo kiểm soát thông tin giao dịch theo thời gian thực
Khi đó, mọi giao dịch bất động sản sẽ được theo dõi trên một nền tảng thống nhất, giúp hạn chế tối đa rủi ro pháp lý và tăng tính minh bạch cho thị trường.
Đây là nền tảng quan trọng để tiến tới một thị trường bất động sản vận hành theo hướng số hóa, hiện đại và an toàn hơn.
Tác động đến thị trường BĐS và nhà đầu tư
Về dài hạn, quy định này sẽ mang lại nhiều lợi ích đáng kể:
- Tăng tính linh hoạt cho người dân và doanh nghiệp khi có thể công chứng ở bất kỳ địa phương nào
- Giảm chi phí và thời gian thực hiện giao dịch, đặc biệt với nhà đầu tư liên tỉnh
- Thúc đẩy thanh khoản thị trường khi các rào cản hành chính được gỡ bỏ
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường vẫn chưa ghi nhận tác động ngay do quy định chưa có hiệu lực và còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hệ thống dữ liệu.
Thu hẹp giao dịch bắt buộc công chứng, giảm chi phí tuân thủ
Một điểm mới đáng chú ý khác là luật không còn liệt kê cứng các loại giao dịch phải công chứng, mà chuyển sang quy định theo tiêu chí. Điều này giúp:
- Giảm số lượng giao dịch bắt buộc công chứng
- Tăng tính chủ động cho người dân và doanh nghiệp
- Cắt giảm chi phí và thủ tục hành chính không cần thiết
Theo đánh giá, có ít nhất 6 loại giao dịch trước đây bắt buộc công chứng sẽ được loại bỏ khỏi danh mục, góp phần đơn giản hóa quy trình pháp lý.
Mở rộng công chứng linh hoạt với giao dịch liên quan
Trong khi giao dịch trực tiếp liên quan đến bất động sản vẫn bị giới hạn theo địa phương, nhiều loại giao dịch liên quan lại đã được “mở cửa” linh hoạt hơn.
Cụ thể, các hợp đồng như ủy quyền, đặt cọc, chuyển nhượng hợp đồng mua bán bất động sản… có thể được công chứng tại bất kỳ tỉnh, thành nào. Điều này tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho các bên tham gia giao dịch, đặc biệt trong bối cảnh đầu tư liên vùng ngày càng phổ biến.
Giữ quy định chụp ảnh: Tăng minh bạch, hạn chế rủi ro
Dù có đề xuất bãi bỏ, quy định chụp ảnh người tham gia ký văn bản công chứng vẫn được giữ lại. Trong bối cảnh công nghệ định danh điện tử phát triển, việc duy trì quy định này nhằm:
- Tăng tính xác thực của giao dịch
- Nâng cao trách nhiệm của công chứng viên
- Hạn chế tranh chấp và giả mạo giấy tờ
Đây được xem là một lớp bảo vệ bổ sung, đặc biệt quan trọng với các giao dịch có giá trị lớn như bất động sản.
Góc nhìn chuyên gia: Cơ hội lớn nhưng không dành cho sự nóng vội
Việc tiến tới công chứng bất động sản không phụ thuộc địa giới là xu hướng tất yếu, phù hợp với quá trình chuyển đổi số và hội nhập của thị trường.
Tuy nhiên, yếu tố then chốt không nằm ở quy định pháp lý mà ở năng lực vận hành hệ thống dữ liệu. Nếu triển khai quá sớm khi hạ tầng chưa sẵn sàng, rủi ro có thể vượt xa lợi ích.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
