Chính phủ đề xuất bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội, trong đó có dự án nhà ở chính sách và trung tâm logistics quy mô trên 50ha. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra yêu cầu phải quy định rõ tiêu chí để bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất.
Đề xuất thêm 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất
Trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Chính phủ đề xuất tiếp tục giữ các trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung 3 trường hợp thu hồi đất để đáp ứng yêu cầu phát triển trong một số lĩnh vực đặc thù.
Cụ thể, gồm:
- Thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong trường hợp điều ước có yêu cầu phải thu hồi đất.
- Thu hồi đất để thực hiện dự án xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách.
- Thu hồi đất để thực hiện trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50ha.
Nếu được thông qua, các trường hợp trên sẽ được bổ sung vào nhóm dự án có thể áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất.
Đáng chú ý cơ chế thu hồi phần đất còn lại
Bên cạnh 3 trường hợp mới, Chính phủ cũng đề xuất luật hóa một số quy định đang được áp dụng theo Nghị quyết 254 của Quốc hội nhằm tháo gỡ vướng mắc khi thực hiện Luật Đất đai 2024.
Một nội dung đáng chú ý là trường hợp chủ đầu tư đã thỏa thuận được với người sử dụng đất trên 75% diện tích và trên 75% số người có đất.
Khi đáp ứng điều kiện theo quy định, HĐND cấp tỉnh có thể quyết định thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất cho chủ đầu tư thực hiện dự án.
Quy định này được kỳ vọng giúp xử lý tình trạng dự án đã đạt tỷ lệ đồng thuận rất cao nhưng vẫn bị đình trệ do còn một phần diện tích chưa thể thỏa thuận.
Yêu cầu kiểm soát chặt việc thu hồi đất
Việc mở rộng các trường hợp Nhà nước thu hồi đất cũng đặt ra yêu cầu phải xác định rõ dự án nào thực sự cần thiết vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí về quy mô, lợi ích và mức độ cần thiết của từng dự án trước khi áp dụng cơ chế thu hồi đất.
Đặc biệt, cần tiếp tục rà soát trường hợp thu hồi đất ở của người dân để tạo quỹ đất đấu giá, nhằm hạn chế việc thu hồi đất chỉ để tạo nguồn thu.
Ngoài ra, việc thu hồi đất để thực hiện các dự án tái định cư cũng cần được cân nhắc kỹ. Nếu dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tách riêng và triển khai không phù hợp, có thể phát sinh tình trạng thu hồi đất tại nhiều khu vực cho cùng một dự án, làm tăng chi phí xã hội và ảnh hưởng đến người dân.
Người dân cần lưu ý gì?
Đề xuất sửa đổi cho thấy phạm vi các dự án có thể áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất có khả năng được mở rộng. Tuy nhiên, việc một khu vực có quy hoạch không đồng nghĩa với việc đất đã bị thu hồi.
Người dân đang sở hữu hoặc có ý định mua bất động sản tại khu vực có dự án lớn nên kiểm tra kỹ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và tình trạng pháp lý trước khi giao dịch.
Đối với thị trường bất động sản, việc mở rộng cơ chế thu hồi đất có thể tạo điều kiện đẩy nhanh một số dự án hạ tầng, nhà ở và logistics. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào các quy định cụ thể về điều kiện thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Điểm quan trọng trong lần sửa đổi này là phải cân bằng giữa nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và quyền sử dụng đất hợp pháp của người dân, qua đó hạn chế tranh chấp và chi phí xã hội phát sinh trong quá trình triển khai dự án.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
