Người bán nắm nhiều thông tin hơn người mua, dữ liệu phân tán và thiếu liên thông đang khiến thị trường bất động sản Việt Nam tồn tại những “ốc đảo thông tin”. Theo các chuyên gia, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ không chỉ giúp người dân hạn chế rủi ro khi giao dịch mà còn là chìa khóa để nâng cao tính minh bạch, thu hút dòng vốn đầu tư và thúc đẩy thị trường phát triển bền vững.
Bất động sản là thị trường có mức độ bất cân xứng thông tin cao
Theo ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc Cấp cao Bộ phận Đầu tư Savills Việt Nam, bất động sản luôn là lĩnh vực có mức độ bất cân xứng thông tin rất lớn.
Trong nhiều giao dịch, người bán thường nắm rõ hơn về tình trạng pháp lý, quy hoạch, lịch sử tài sản hay các yếu tố có thể ảnh hưởng đến giá trị bất động sản, trong khi người mua lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận và kiểm chứng thông tin.
Chính sự chênh lệch này khiến người mua phải đối mặt với nhiều rủi ro như:
- Mua phải bất động sản vướng quy hoạch.
- Pháp lý chưa hoàn thiện.
- Giá bán bị đẩy lên cao hơn giá trị thực.
- Tốn nhiều thời gian và chi phí để thẩm định tài sản.
Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến thị trường thiếu minh bạch và làm giảm niềm tin của nhà đầu tư.
Số hóa dữ liệu không chỉ là chuyển hồ sơ giấy lên máy tính
Theo chuyên gia Savills, nhiều người đang hiểu chưa đầy đủ về chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản.
Giá trị thực sự của số hóa không đơn thuần là biến hồ sơ giấy thành dữ liệu điện tử, mà nằm ở khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu một cách đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia thị trường.
Một hệ thống dữ liệu hiện đại cần liên thông giữa nhiều lĩnh vực như:
- Dữ liệu đất đai.
- Quy hoạch.
- Xây dựng.
- Thuế.
- Tài chính.
- Đăng ký giao dịch.
- Quyền sở hữu tài sản.
Khi các cơ sở dữ liệu được kết nối, người dân có thể dễ dàng tra cứu thông tin chính xác, giảm đáng kể rủi ro trong quá trình mua bán bất động sản.
“Ốc đảo thông tin” là điểm nghẽn lớn của thị trường
Dù nhiều địa phương đã triển khai số hóa dữ liệu, nhưng theo đánh giá của chuyên gia, phần lớn các hệ thống vẫn hoạt động rời rạc.
Mỗi đơn vị quản lý một cơ sở dữ liệu riêng, thiếu khả năng kết nối và cập nhật theo thời gian thực.
Điều này tạo nên những “ốc đảo thông tin”, nơi dữ liệu bị phân tán, không thể khai thác đồng bộ để phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Một hệ thống dữ liệu hiệu quả phải là hệ thống “sống”, liên tục cập nhật những thay đổi về:
- Quy hoạch.
- Chuyển nhượng.
- Cấp giấy chứng nhận.
- Nghĩa vụ tài chính.
- Biến động thị trường.
Nếu dữ liệu không được cập nhật thường xuyên, giá trị của quá trình chuyển đổi số sẽ bị hạn chế đáng kể.
Minh bạch dữ liệu giúp giảm rủi ro cho người mua nhà
Khi cơ sở dữ liệu đất đai được xây dựng đồng bộ và minh bạch, khoảng cách thông tin giữa người mua và người bán sẽ dần được thu hẹp.
Người dân có thể chủ động tra cứu các thông tin quan trọng trước khi quyết định giao dịch, bao gồm:
- Tình trạng pháp lý.
- Quy hoạch khu vực.
- Lịch sử tài sản.
- Các hạn chế về quyền sử dụng đất.
- Nghĩa vụ tài chính liên quan.
Việc tiếp cận đầy đủ thông tin sẽ giúp người mua giảm đáng kể nguy cơ phát sinh tranh chấp, hạn chế các khoản chi phí ngoài dự kiến và đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.
Ngân hàng và nhà đầu tư cũng được hưởng lợi
Không chỉ người mua nhà, hệ thống dữ liệu minh bạch còn mang lại nhiều lợi ích cho các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư.
Đối với ngân hàng, dữ liệu đầy đủ về pháp lý, quy hoạch và lịch sử giao dịch sẽ giúp quá trình định giá tài sản chính xác hơn, từ đó giảm rủi ro khi cấp tín dụng và nâng cao chất lượng quản trị rủi ro.
Trong khi đó, các doanh nghiệp và quỹ đầu tư có thể:
- Rút ngắn thời gian thẩm định dự án.
- Giảm chi phí khảo sát.
- Đánh giá chính xác tiềm năng phát triển khu vực.
- Xác định rõ các rủi ro pháp lý trước khi đầu tư.
Đặc biệt, đây cũng là yếu tố được nhiều nhà đầu tư quốc tế xem là tiêu chí quan trọng khi quyết định rót vốn vào thị trường bất động sản Việt Nam.
Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị dữ liệu
Theo ông Sử Ngọc Khương, một trong những rào cản lớn hiện nay là nhiều doanh nghiệp vẫn coi dữ liệu là tài sản riêng và chưa sẵn sàng chia sẻ.
Tư duy này vô tình tạo ra các “ốc đảo thông tin”, khiến dữ liệu bị phân mảnh và làm giảm hiệu quả của quá trình chuyển đổi số.
Nếu có cơ chế chia sẻ phù hợp, doanh nghiệp không chỉ tiếp cận được nguồn dữ liệu phong phú hơn mà còn có thể ứng dụng các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) hay phân tích dự báo để nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu hoạt động đầu tư và phát triển dự án.
Niềm tin của người dân là yếu tố quyết định
Bên cạnh hạ tầng công nghệ, niềm tin của người dân được xem là điều kiện tiên quyết để hệ thống dữ liệu bất động sản phát huy hiệu quả.
Một nền tảng dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi người dân tin tưởng rằng:
- Thông tin cá nhân được bảo mật.
- Quyền truy cập được kiểm soát minh bạch.
- Dữ liệu luôn chính xác và được cập nhật theo thời gian thực.
Đây cũng là nền tảng để xây dựng môi trường giao dịch an toàn, minh bạch và hạn chế các hành vi gian lận trên thị trường.
Dữ liệu số sẽ trở thành động lực mới cho thị trường bất động sản
Theo nhận định của chuyên gia Savills, nếu trong 5-10 năm tới Việt Nam hoàn thiện được hệ thống dữ liệu đất đai và bất động sản đồng bộ, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh lớn trong việc thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.
Khi mức độ minh bạch được cải thiện, nhà đầu tư sẽ dễ dàng đánh giá quy hoạch, pháp lý, tiềm năng phát triển và rủi ro của từng khu vực. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí thẩm định và chi phí vốn mà còn góp phần tối ưu giá thành phát triển dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia liên thông, minh bạch và cập nhật theo thời gian thực sẽ là nền tảng quan trọng để hình thành một thị trường chuyên nghiệp, công bằng và phát triển bền vững, mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và toàn bộ nền kinh tế.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
