Trong nhiều năm qua, Việt Nam thường được nhắc đến như một nền kinh tế đang phát triển với nhu cầu vốn rất lớn. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia tài chính, vấn đề của Việt Nam không phải là thiếu vốn, mà là thiếu cấu trúc hấp thụ vốn phù hợp để sử dụng hiệu quả các dòng vốn dài hạn.
Nói cách khác, dòng tiền trong nền kinh tế vẫn tồn tại, nhưng cơ chế phân bổ và hệ sinh thái tài chính chưa đủ phát triển để đưa nguồn vốn đó vào các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và đổi mới sáng tạo một cách hiệu quả.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới, việc cải thiện khả năng huy động và sử dụng vốn đang trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của nền kinh tế.
Nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026–2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng
Theo các dự báo kinh tế, Việt Nam sẽ cần một lượng vốn đầu tư khổng lồ để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.
Ước tính tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026–2030 có thể lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gần gấp đôi so với giai đoạn trước.
Để đạt được mục tiêu này, tỷ lệ đầu tư trên GDP cần nâng lên khoảng 40%, cao hơn đáng kể so với mức bình quân khoảng 33% trong giai đoạn 2021–2025.
Nguồn vốn này sẽ được sử dụng cho nhiều lĩnh vực quan trọng như:
- Phát triển hạ tầng giao thông chiến lược
- Đầu tư vào công nghiệp và sản xuất
- Phát triển năng lượng và chuyển đổi xanh
- Mở rộng các khu đô thị và hạ tầng đô thị
- Đầu tư cho công nghệ và đổi mới sáng tạo
Trong đó, các dự án hạ tầng quy mô lớn như đường cao tốc, cảng biển, sân bay hay hệ thống logistics sẽ cần lượng vốn rất lớn trong những năm tới.
Hiệu quả sử dụng vốn vẫn là bài toán lớn
Mặc dù tỷ lệ đầu tư của Việt Nam so với GDP đã ở mức khá cao so với nhiều quốc gia đang phát triển, hiệu quả sử dụng vốn vẫn còn nhiều hạn chế.
Một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả đầu tư là hệ số ICOR – chỉ số đo lường lượng vốn cần thiết để tạo ra một đơn vị tăng trưởng kinh tế.
Trong giai đoạn 2021–2025, hệ số ICOR của Việt Nam vào khoảng 6,3, cho thấy để tạo ra một đơn vị tăng trưởng cần lượng vốn khá lớn.
Chính phủ đặt mục tiêu giảm chỉ số này xuống khoảng 4,8 trong giai đoạn 2026–2030, đồng nghĩa với việc phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
Việc cải thiện hiệu quả đầu tư không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực mà còn giúp nền kinh tế đạt được tốc độ tăng trưởng cao hơn với cùng một lượng vốn.
Hệ thống ngân hàng đang gánh quá nhiều vai trò
Hiện nay, hệ thống ngân hàng vẫn là kênh cung cấp vốn chủ yếu cho nền kinh tế Việt Nam.
Năm 2025, tín dụng toàn hệ thống đã tăng hơn 19%, góp phần quan trọng vào mức tăng trưởng GDP hơn 8%.
Tuy nhiên, một thực tế đáng chú ý là tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam đã vượt 144%, thuộc nhóm cao trong các nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp.
Điều này cho thấy nền kinh tế đang phụ thuộc khá lớn vào hệ thống ngân hàng để cung cấp vốn trung và dài hạn.
Trong khi đó, nguồn vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu là ngắn hạn, dẫn đến sự mất cân đối giữa kỳ hạn vốn và nhu cầu đầu tư dài hạn của nền kinh tế.
Nếu không có các kênh huy động vốn thay thế, áp lực lên hệ thống ngân hàng có thể gia tăng trong tương lai.
Thị trường vốn sẽ là chìa khóa giải bài toán nguồn vốn
Theo nhiều chuyên gia tài chính quốc tế, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường vốn.
Thị trường vốn bao gồm nhiều thành phần như:
- Thị trường chứng khoán
- Thị trường trái phiếu doanh nghiệp
- Quỹ đầu tư
- Quỹ hưu trí
- Các định chế tài chính dài hạn
Một thị trường vốn phát triển sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn trực tiếp từ nhà đầu tư, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng.
Đồng thời, thị trường vốn còn giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn vào các ngành có tiềm năng tăng trưởng cao.
Trung tâm tài chính quốc tế – bước đi chiến lược của Việt Nam
Để thúc đẩy thị trường vốn phát triển mạnh mẽ hơn, Việt Nam đang nghiên cứu xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế.
Hai địa điểm được đề xuất là TP.HCM và Đà Nẵng.
Các trung tâm tài chính này sẽ đóng vai trò:
- Thu hút dòng vốn quốc tế
- Phát triển các sản phẩm tài chính hiện đại
- Kết nối thị trường tài chính Việt Nam với khu vực và thế giới
- Tạo môi trường thuận lợi cho các định chế tài chính toàn cầu hoạt động
Theo các chuyên gia, quá trình phát triển trung tâm tài chính cần bắt đầu bằng việc xây dựng khung pháp lý minh bạch, hệ thống giám sát tài chính chặt chẽ và nền tảng dữ liệu hiện đại.
Sau đó mới mở rộng các sản phẩm thị trường vốn và kết nối sâu với hệ thống tài chính quốc tế.
Kết luận
Bài toán vốn của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới không đơn thuần là tìm kiếm thêm tiền cho nền kinh tế, mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống tài chính đủ mạnh để hấp thụ và phân bổ nguồn vốn hiệu quả.
Việc phát triển thị trường vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm sự phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng sẽ là yếu tố quyết định giúp Việt Nam đạt được mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong những năm tới.
Nếu các cải cách tài chính được thực hiện đúng hướng, dòng vốn trong và ngoài nước sẽ có thêm nhiều cơ hội chảy vào các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và đổi mới sáng tạo, tạo động lực mới cho nền kinh tế.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
