Trong nhiều thập kỷ qua, thị trường vàng Việt Nam chưa bao giờ chứng kiến đợt biến động mạnh giá tăng kỷ lục và kéo dài như hiện nay: giá trong nước cao hơn thế giới hơn 20 triệu đồng mỗi lượng, nguồn cung thiếu hụt nghiêm trọng, buôn lậu tăng mạnh và các kênh giao dịch chợ đen hoạt động công khai. Điều gì đang thực sự diễn ra?
Giá vàng tăng dựng đứng, cung – cầu bị bóp méo nghiêm trọng
Chỉ trong chưa đầy một năm, giá vàng miếng và vàng nhẫn trong nước đã tăng thêm 68–70 triệu đồng/lượng. Trong khi giá vàng thế giới biến động theo chu kỳ cung – cầu và căng thẳng địa chính trị, thì tại Việt Nam, đà tăng nhanh – giảm chậm phản ánh nhu cầu mua vàng quá lớn, nhưng cung lại bị siết chặt trong hơn một thập kỷ.
Tại các “phố vàng” ở Hà Nội và TP.HCM, cảnh xếp hàng dài mua bán vàng diễn ra liên tục. Nhiều người coi vàng là kênh trú ẩn an toàn và sẵn sàng mua vào ở bất kỳ mức giá nào, càng khiến thị trường nóng hơn.
Vì sao nguồn cung khan hiếm?
Ngân hàng Nhà nước nhiều lần giải thích: Việt Nam không nhập khẩu vàng miếng hơn 10 năm, khiến nguồn cung chính thức sụt giảm mạnh. Khi lượng vàng lưu thông không đủ đáp ứng nhu cầu, giá bị đẩy lên cao bất thường. Bên cạnh đó, các tổ chức và cá nhân có thể đã lợi dụng biến động để đầu cơ, thao túng giá.
Nguồn cung hạn chế trên thị trường chính thức đã khiến các kênh chợ đen nở rộ. Hàng trăm nhóm rao bán vàng miếng, vàng nhẫn hoạt động công khai trên mạng xã hội, giao dịch không hóa đơn, không kiểm định chất lượng. Có thời điểm, giá trên thị trường tự do cao hơn doanh nghiệp niêm yết 10–20 triệu đồng/lượng, tạo khoảng chênh rất lớn để trục lợi.
Thị trường càng thêm rối ren khi loạt sai phạm bị phanh phui liên quan đến các ngân hàng, doanh nghiệp kinh doanh vàng. Nhiều lãnh đạo chủ chốt bị khởi tố, trong đó có cựu Tổng Giám đốc SJC – đơn vị sản xuất vàng miếng độc quyền – với cáo buộc liên quan đến việc dập khống vàng.
Người dân lao đao vì giá vàng tăng quá nhanh
Giá vàng tăng chóng mặt đã khiến nhiều người rơi vào cảnh khốn khó, đặc biệt là những người vay vàng để làm nhà hoặc kinh doanh. Chỉ sau vài tháng, khoản vay đã tăng gần gấp đôi giá trị ban đầu.
Nhiều trường hợp phải bán đất, bán xe, thậm chí vay nóng để trả nợ. Một số người tìm cách xin trả bằng tiền mặt theo giá cũ nhưng không được chấp thuận, dẫn đến áp lực tài chính nặng nề.
Không chỉ vậy, cơn sốt vàng còn khiến tình trạng vàng giả tràn lan. Lợi dụng tâm lý “mua vàng để kiếm lời”, nhiều đối tượng tung ra vàng kém tuổi, vàng nhái thương hiệu với giá cao ngất. Một khi người mua phát hiện, các tài khoản mạng xã hội và số điện thoại bán hàng đều biến mất.
Song song, các điểm thu mua vàng không hóa đơn, không kiểm định mọc lên khắp nơi. Người dân giao dịch trong tình trạng mù mờ thông tin, rất dễ bị ép giá hoặc bán phải vàng kém chất lượng.
Nhà nước nhiều lần can thiệp, nhưng thị trường vẫn chưa ổn định
Trước diễn biến bất thường của giá vàng, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã liên tục ban hành các chỉ thị, công điện nhằm ổn định thị trường, chống đầu cơ – thao túng. Tuy nhiên, dù đã can thiệp nhiều lần, giá vàng vẫn tiếp tục leo thang.
Các mốc can thiệp đáng chú ý:
- Tháng 2/2025: Giá vàng miếng ở mức 90 triệu đồng/lượng.
- Tháng 4/2025: Giá lên 101,9 triệu đồng/lượng.
- Tháng 9/2025: Giá vượt 135 triệu đồng/lượng.
- Tháng 10/2025: Giá vàng nhẫn từng chạm 160,6 triệu đồng/lượng; vàng miếng lên 154,6 triệu đồng/lượng.
Việc giá vàng liên tục phá đỉnh khiến thị trường ngày càng khó kiểm soát, đòi hỏi những giải pháp căn cơ hơn về nhập khẩu, sản xuất và điều tiết.
Tương lai nào cho thị trường vàng Việt Nam?
Xu hướng dài hạn của vàng còn phụ thuộc vào địa chính trị, chính sách tiền tệ và chu kỳ kinh tế. Tuy nhiên, với Việt Nam, vấn đề then chốt hiện nay là giải quyết bài toán cung – cầu, minh bạch hóa thị trường và ngăn chặn triệt để đầu cơ – thao túng.
Nếu không có bước đi quyết liệt, tình trạng vàng chợ đen, vàng giả, giá bị đẩy lên bất hợp lý sẽ tiếp tục gây thiệt hại cho người dân và gây bất ổn cho thị trường tài chính.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
