5 tháng đầu năm 2026, 168 phường, xã tại TPHCM chỉ cấp mới 15 sổ đỏ lần đầu. Con số này cho thấy thủ tục cấp giấy chứng nhận đang đối mặt với một điểm nghẽn lớn: dữ liệu chưa đồng bộ và tâm lý e ngại trách nhiệm trong quá trình xử lý hồ sơ.
168 phường, xã chỉ cấp 15 sổ đỏ lần đầu
Theo thông tin được công bố, trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn bộ 168 phường, xã của TPHCM chỉ cấp mới 15 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu.
Nguyên nhân được cho là đến từ nhiều yếu tố, trong đó chính quyền cấp xã đang trong quá trình thích nghi với nhiệm vụ quản lý đất đai, cập nhật dữ liệu và xử lý hồ sơ. Bên cạnh đó, tâm lý “ngại sai” cũng có thể khiến quá trình thẩm định, xác minh hồ sơ diễn ra thận trọng hơn.
Đây là vấn đề đáng chú ý bởi việc chậm cấp sổ đỏ không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng đất mà còn tác động trực tiếp đến khả năng giao dịch, thế chấp và khai thác giá trị tài sản.
Một thửa đất chưa có giấy chứng nhận lần đầu thường khó thực hiện các giao dịch lớn như chuyển nhượng hoặc thế chấp ngân hàng. Điều này khiến nguồn lực đất đai bị “đóng băng” trong thời gian dài.
Đề xuất cấp sổ đỏ lần đầu hoàn toàn trên không gian số
Trước thực trạng trên, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM kiến nghị triển khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu trên không gian số thông qua hệ thống dịch vụ công.
Giải pháp này hướng tới việc giảm hồ sơ giấy, hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều lần và tăng khả năng theo dõi tiến độ xử lý.
Quan trọng hơn, khi quy trình được số hóa, dữ liệu về thửa đất có thể được kiểm tra và liên thông giữa các cơ quan thay vì phụ thuộc quá nhiều vào hồ sơ thủ công.
Nếu triển khai hiệu quả, người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến, cập nhật thông tin thửa đất, theo dõi tiến trình xử lý và nhận kết quả điện tử trên cùng một hệ thống.
Người dân tự chịu trách nhiệm về thông tin kê khai
Theo phương án được đề xuất, người sử dụng đất sẽ tạo hồ sơ số trên Cổng dịch vụ công Quốc gia hoặc nền tảng định danh liên thông.
Thông tin về thửa đất có thể được xác định dựa trên bản đồ địa chính số. Người sử dụng đất đồng thời ký số vào cam kết về nguồn gốc và tính chính xác của thông tin kê khai.
Sau khi tiếp nhận, hồ sơ được chuyển đến UBND cấp xã nơi có đất để kiểm tra và thực hiện công khai thông tin trong thời gian quy định.
Nếu hết thời gian công khai mà không phát sinh tranh chấp, hồ sơ có thể tiếp tục được xử lý và liên thông đến cơ quan đăng ký đất đai.
Sổ đỏ điện tử có thể thay đổi cách quản lý đất đai
Một điểm đáng chú ý trong đề xuất là việc cấp giấy chứng nhận điện tử và lưu trữ trực tiếp trên cơ sở dữ liệu đất đai.
Mỗi thửa đất có thể được gắn một mã định danh riêng, giúp cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi lịch sử và tình trạng pháp lý của tài sản.
Về phía người dân, sổ đỏ điện tử nếu được công nhận và triển khai đồng bộ có thể giúp giảm nguy cơ thất lạc giấy tờ, đồng thời thuận tiện hơn khi thực hiện các thủ tục liên quan đến bất động sản.
Đối với thị trường, dữ liệu được số hóa cũng có thể hỗ trợ ngân hàng, công chứng và các cơ quan liên quan trong quá trình kiểm tra thông tin tài sản.
Nếu cấp sai, dữ liệu điện tử có thể được cập nhật và xử lý
Một vấn đề quan trọng của mô hình số hóa là cơ chế xử lý khi phát hiện thông tin sai hoặc giấy chứng nhận được cấp không đúng quy định.
Theo đề xuất, nếu có kết luận của cơ quan có thẩm quyền hoặc bản án xác định việc kê khai sai, cấp sai, thông tin trên hệ thống có thể được cập nhật, hủy hiệu lực chứng nhận điện tử và điều chỉnh lại dữ liệu gốc.
Cách tiếp cận này giúp hạn chế tình trạng hồ sơ sai kéo dài qua nhiều năm và tạo cơ sở để quản lý lịch sử biến động của từng thửa đất rõ ràng hơn.
Tuy nhiên, việc số hóa không có nghĩa là bỏ qua khâu kiểm tra. Ngược lại, dữ liệu càng được đưa lên hệ thống thì yêu cầu về tính chính xác, bảo mật và trách nhiệm của từng chủ thể càng cao.
Số hóa có thể giúp tháo gỡ “nút thắt” cấp sổ đỏ
Đối với người dân đang chờ cấp sổ đỏ lần đầu, điều quan trọng không chỉ là rút ngắn thời gian giải quyết mà còn phải làm rõ hồ sơ đang vướng ở đâu, cơ quan nào xử lý và cần bổ sung thông tin gì.
Một quy trình số hóa minh bạch có thể giúp người dân theo dõi toàn bộ quá trình thay vì phải trực tiếp hỏi nhiều cơ quan.
Về dài hạn, khi dữ liệu đất đai được cập nhật đầy đủ và liên thông, việc cấp sổ đỏ lần đầu có thể trở nên chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy và hạn chế tình trạng hồ sơ tồn đọng.
Tuy nhiên, đây vẫn là đề xuất chính sách và để triển khai thực tế cần có quy định pháp luật, hạ tầng công nghệ, cơ chế bảo mật dữ liệu và quy trình trách nhiệm cụ thể.
Với thị trường bất động sản TPHCM, việc đẩy nhanh cấp sổ đỏ lần đầu không chỉ giải quyết thủ tục hành chính mà còn có thể đưa một lượng lớn tài sản đất đai chưa đủ điều kiện giao dịch vào nền kinh tế. Khi quyền sử dụng đất được xác lập rõ ràng và dữ liệu minh bạch hơn, giá trị tài sản cũng có thêm cơ sở để được khai thác, chuyển nhượng và tiếp cận tín dụng.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
