Nhiều hộ gia đình và nhà đầu tư bất động sản rơi vào cảnh “dở khóc dở cười” khi bất ngờ bị ảnh hưởng bởi thay đổi quy hoạch hạ tầng, dù không bị thu hồi đất nhưng giá trị tài sản sụt giảm mạnh, thậm chí mất sinh kế. Câu hỏi đặt ra: người dân có được bồi thường hay không trong trường hợp này?
Thực tế: Đất không thu hồi nhưng giá trị giảm mạnh
Trường hợp điển hình là gia đình bà Hoàng Thị Như Liên (Đà Nẵng). Năm 2004, gia đình bị thu hồi đất để mở rộng tuyến đường, sau đó được bố trí tái định cư và xây dựng nhà cửa đúng quy chuẩn. Tuy nhiên, chỉ vài năm sau, quy hoạch lại thay đổi: cầu vượt được xây ngay trước mặt tiền nhà, biến con đường lớn thành đường gom cụt, chắn tầm nhìn, cản trở giao thông và kinh doanh.
Kết quả, giá trị đất giảm hơn 60%, môi trường sống và sinh kế bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhưng gia đình không nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào.
Quy định pháp luật hiện hành
Theo Luật Đất đai 2024, chỉ có 2 trường hợp được bồi thường:
- Khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ dự án.
- Khi đất nằm trong hành lang an toàn công trình nhưng Nhà nước không thu hồi.
Ngoài phạm vi này, pháp luật chưa có cơ sở để đánh giá và tính toán mức bồi thường. Điều này đồng nghĩa, nếu quy hoạch hạ tầng thay đổi khiến bất động sản bị mất giá trị nhưng không thuộc diện thu hồi hay hành lang bảo vệ, thì người dân sẽ không được hỗ trợ.
Góc nhìn chuyên gia: Lỗ hổng cần khắc phục
Dưới góc độ chuyên gia, có thể thấy đây là khoảng trống pháp lý lớn. Thực tế, nhiều dự án hạ tầng đã vô tình biến đất mặt tiền thành đất hẻm, gây thiệt hại nặng nề cho người sở hữu. Tuy nhiên, vì thiếu cơ chế bồi thường, người dân buộc phải tự gánh chịu rủi ro.
Trong dài hạn, Việt Nam cần bổ sung quy định về hỗ trợ hoặc bồi thường gián tiếp khi thay đổi quy hoạch ảnh hưởng đến giá trị sử dụng đất, giống như kinh nghiệm nhiều nước đã áp dụng. Điều này không chỉ đảm bảo công bằng cho người dân, mà còn tạo niềm tin và sự ổn định trong thị trường bất động sản.
Người dân cần làm gì?
- Rà soát lại giấy tờ đất để xác định thửa đất có nằm trong phạm vi hành lang an toàn công trình hay không.
- Liên hệ cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được hướng dẫn chi tiết.
- Theo dõi sát thông tin quy hoạch trước khi đầu tư hoặc xây dựng để hạn chế rủi ro.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
