Nhiều địa phương đang triển khai các dự án hạ tầng, đô thị, nhà ở xã hội khiến tình trạng cưỡng chế thu hồi đất gia tăng. Tuy nhiên, không ít người dân khiếu nại vì cho rằng việc cưỡng chế diễn ra chưa đúng quy trình, chưa thỏa đáng về bồi thường, hoặc chưa được ban hành quyết định thu hồi đất theo đúng luật.
Điều này đặt ra một câu hỏi lớn: Khi nào cưỡng chế thu hồi đất là hợp pháp? Và người dân có quyền gì để bảo vệ tài sản của mình?
Thực tế tại Khánh Hòa: Khiếu nại gia tăng vì lo ngại cưỡng chế sai trình tự
Trong thời gian gần đây, nhiều hộ dân tại Nha Trang gửi đơn khiếu nại, khiếu kiện về việc thu hồi đất để triển khai các dự án như nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật Khu đô thị An Bình Tân…
- Một số người dân cho rằng chưa nhận đủ bồi thường, hỗ trợ,
- Chưa được bố trí tái định cư,
- Hoặc cơ quan chức năng chưa ban hành quyết định thu hồi đất nhưng đã tiến hành thu hồi thực tế.
Chính quyền địa phương khẳng định quy trình đã thực hiện đúng theo Luật Đất đai 2024, nhưng tranh chấp vẫn tiếp tục phát sinh.
Quy định pháp luật về ban hành quyết định thu hồi đất
Theo Điều 87 Luật Đất đai 2024:
- Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được thẩm định và phê duyệt trước khi ra quyết định thu hồi đất.
- Trong vòng 30 ngày kể từ khi phương án có hiệu lực, cơ quan thực hiện bồi thường phải chi trả cho người dân.
Đặc biệt, UBND cấp có thẩm quyền phải ban hành quyết định thu hồi đất trong 10 ngày khi thuộc một trong các trường hợp:
- Không phải bố trí tái định cư,
- Người dân đồng ý nhận tiền tạm cư,
- Đã được bàn giao đất/nhà tái định cư,
- Hoặc người dân đồng ý tự lo chỗ ở và nhận bồi thường.
Nếu người dân không đồng ý với phương án bồi thường thì sao?
Luật quy định phải có thời gian vận động, thuyết phục tối thiểu 10 ngày. Thời gian này phải được lập thành văn bản.
Nếu người dân vẫn không đồng ý, UBND cấp có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định thu hồi đất và tiếp tục các bước cưỡng chế theo luật.
Điều kiện để cưỡng chế thu hồi đất hợp pháp
Theo Điều 89 Luật Đất đai 2024, cưỡng chế chỉ được thực hiện khi đáp ứng đủ 4 điều kiện bắt buộc:
- Quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực và người dân không chấp hành.
- Quyết định cưỡng chế được niêm yết công khai tại UBND xã và khu dân cư.
- Quyết định cưỡng chế có hiệu lực thi hành.
- Người dân đã nhận được quyết định cưỡng chế (hoặc có biên bản từ chối nhận).
Không có quyết định thu hồi đất mà vẫn cưỡng chế là vi phạm trình tự pháp luật.
Người dân có quyền gì nếu bị thu hồi hoặc cưỡng chế sai?
Người bị thu hồi đất có quyền:
- Khiếu nại theo Luật Khiếu nại,
- Tố cáo,
- Khởi kiện hành chính theo Luật Tố tụng hành chính.
Đây là quyền hợp pháp để bảo vệ tài sản và lợi ích của người sử dụng đất trước các hành vi vi phạm.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
