Hàng nghìn lô đất bị bỏ hoang trong khi giá nhà liên tục leo thang, người dân ngày càng khó tiếp cận nhà ở. Trước thực trạng này, đề xuất đánh thuế cao đối với nhà đất bỏ hoang và bất động sản chậm đưa vào sử dụng đang nhận được sự quan tâm lớn. Nhiều chuyên gia cho rằng đây không chỉ là giải pháp chống đầu cơ mà còn là bước đi cần thiết để đưa thị trường bất động sản phát triển minh bạch và bền vững hơn.
Đề xuất đánh thuế cao với nhà đất bỏ hoang được đưa vào quá trình sửa đổi Luật Đất đai
Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, cơ quan chức năng đang nghiên cứu nhiều chính sách mới nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hạn chế tình trạng đầu cơ.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đánh thuế cao hơn đối với nhà đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng và các hoạt động mua bán bất động sản trong thời gian ngắn.
Mục tiêu của chính sách là khiến việc nắm giữ đất chỉ để chờ tăng giá trở nên tốn kém hơn, từ đó giảm động lực đầu cơ và đưa nguồn lực đất đai quay trở lại phục vụ nhu cầu thực của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng nghiên cứu cơ chế điều tiết phần giá trị gia tăng của đất do đầu tư hạ tầng hoặc thay đổi quy hoạch mang lại, góp phần đảm bảo sự công bằng giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng đất.
Vì sao cần đánh thuế nhà đất bỏ hoang?
Theo nhiều chuyên gia, thị trường bất động sản Việt Nam nhiều năm qua chịu ảnh hưởng lớn từ hoạt động đầu cơ.
Không ít cá nhân và tổ chức mua số lượng lớn đất hoặc nhà ở nhưng không đưa vào khai thác, chỉ chờ giá tăng để bán kiếm lợi nhuận.
Hệ quả là:
- Nguồn cung nhà ở thực bị hạn chế.
- Giá đất bị đẩy lên cao hơn giá trị thực.
- Người có nhu cầu ở thật ngày càng khó tiếp cận nhà ở.
- Nhiều khu đô thị xuất hiện tình trạng đất bỏ hoang kéo dài, gây lãng phí tài nguyên.
Khi chi phí nắm giữ bất động sản quá thấp, việc “găm đất” gần như không tạo áp lực tài chính đối với nhà đầu cơ.
Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng chính sách thuế hiện hành chưa đủ sức điều tiết thị trường.
Thuế sử dụng đất hiện nay quá thấp để chống đầu cơ
Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện chỉ khoảng 0,03%, mức thuế được xem là rất thấp so với giá trị tài sản.
Với mức thuế này, người sở hữu nhiều bất động sản hầu như không chịu áp lực về chi phí, khiến việc giữ đất trong nhiều năm để chờ tăng giá vẫn mang lại lợi nhuận lớn.
Do đó, nhiều ý kiến đề xuất cần:
- Điều chỉnh tăng thuế suất.
- Áp dụng thuế lũy tiến đối với phần diện tích vượt hạn mức.
- Duy trì mức thuế phổ thông đối với diện tích phục vụ nhu cầu ở thực.
Cách tiếp cận này vừa bảo vệ người dân có nhu cầu nhà ở chính đáng, vừa tạo áp lực đối với các trường hợp đầu cơ hoặc sở hữu nhiều bất động sản nhưng không khai thác.
Điều tiết phần giá trị đất tăng thêm từ đầu tư công
Một nội dung quan trọng khác đang được nghiên cứu là điều tiết địa tô chênh lệch.
Thực tế, khi Nhà nước đầu tư mở đường, xây cầu, xây dựng tuyến metro hoặc nâng cấp hạ tầng, giá trị nhiều khu đất xung quanh có thể tăng gấp nhiều lần dù chủ đất không trực tiếp bỏ thêm vốn đầu tư.
Theo các chuyên gia, phần giá trị gia tăng này cần được điều tiết hợp lý thông qua chính sách thuế để:
- Tăng nguồn thu ngân sách.
- Hạn chế đầu cơ đón quy hoạch.
- Đảm bảo công bằng trong việc phân bổ lợi ích từ đầu tư công.
- Có thêm nguồn lực phát triển hạ tầng và nhà ở xã hội.
Đây cũng là xu hướng đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm quản lý hiệu quả thị trường bất động sản.
Cơ sở dữ liệu đất đai đang tạo nền tảng cho chính sách thuế mới
Một trong những rào cản lớn nhất trước đây là hệ thống quản lý đất đai chưa được đồng bộ.
Hiện nay, với quá trình chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, điều kiện để triển khai chính sách thuế mới đã thuận lợi hơn rất nhiều.
Theo các chuyên gia, việc quản lý bất động sản sẽ dựa trên:
- Mã định danh cá nhân.
- Căn cước công dân.
- Mã số thuế.
- Cơ sở dữ liệu quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản.
Khi toàn bộ dữ liệu được kết nối trên cùng một hệ thống, cơ quan quản lý có thể xác định chính xác mỗi cá nhân đang sở hữu bao nhiêu bất động sản, tình trạng sử dụng ra sao và thực hiện thu thuế minh bạch, hiệu quả hơn.
Chính sách sẽ tác động thế nào đến thị trường?
Nếu được thông qua, chính sách đánh thuế cao đối với nhà đất bỏ hoang được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều tác động tích cực.
Giảm đầu cơ bất động sản
Chi phí nắm giữ tài sản tăng lên sẽ khiến hoạt động mua đất chỉ để chờ tăng giá trở nên kém hấp dẫn hơn.
Tăng nguồn cung cho thị trường
Nhiều chủ sở hữu sẽ lựa chọn bán, cho thuê hoặc đưa bất động sản vào khai thác thay vì bỏ trống trong thời gian dài.
Thúc đẩy tiến độ các dự án
Đối với những dự án chậm triển khai, chính sách thuế sẽ tạo áp lực tài chính buộc chủ đầu tư phải đẩy nhanh tiến độ xây dựng hoặc đưa dự án vào sử dụng.
Ổn định mặt bằng giá
Khi nguồn cung tăng và đầu cơ giảm, thị trường có cơ hội phát triển theo nhu cầu thực thay vì bị chi phối bởi các đợt “sốt đất” do tâm lý.
Người sở hữu nhà để ở có bị ảnh hưởng?
Theo định hướng được các chuyên gia đề xuất, chính sách thuế mới sẽ hướng đến đánh đúng đối tượng.
Những người mua nhà để ở hoặc sử dụng đúng mục đích nhiều khả năng sẽ không chịu tác động lớn.
Đối tượng chịu ảnh hưởng chủ yếu là:
- Người sở hữu nhiều bất động sản nhưng bỏ hoang.
- Nhà đầu tư tích trữ đất trong thời gian dài.
- Các trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng.
- Hoạt động đầu cơ và mua bán bất động sản ngắn hạn.
Điều này giúp chính sách vừa đảm bảo mục tiêu điều tiết thị trường, vừa không tạo thêm gánh nặng cho người dân có nhu cầu ở thực.
Bao giờ chính sách có thể được áp dụng?
Theo lộ trình xây dựng pháp luật, dù việc nghiên cứu đang được đẩy mạnh, chính sách khó có thể áp dụng ngay.
Dự kiến, dự án sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp sẽ được trình Quốc hội xem xét trong năm 2026.
Nếu quá trình xây dựng luật diễn ra đúng kế hoạch, sớm nhất các quy định mới có thể được áp dụng từ năm 2027 hoặc 2028.
Khoảng thời gian này cũng được xem là cần thiết để hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, hệ thống định danh bất động sản và các quy trình quản lý, thu thuế trên phạm vi toàn quốc.
Kết luận
Đề xuất đánh thuế cao đối với nhà đất bỏ hoang được xem là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách quản lý thị trường bất động sản. Trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng cao và đầu cơ vẫn diễn biến phức tạp, việc nâng chi phí nắm giữ đối với tài sản không đưa vào sử dụng sẽ góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, thúc đẩy nguồn cung và tạo môi trường đầu tư minh bạch hơn.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần xây dựng hệ thống thuế công bằng, minh bạch, có lộ trình phù hợp và phân biệt rõ giữa người mua nhà để ở với các trường hợp đầu cơ, tích trữ hoặc bỏ hoang bất động sản. Khi đó, thị trường sẽ có cơ hội phát triển lành mạnh, ổn định và bền vững hơn trong dài hạn.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
