Khi Bộ Xây dựng đề xuất yêu cầu người dân kê khai thông tin sở hữu nhà ở từ năm 2026, nhiều chuyên gia cho rằng quy định này khó khả thi, dễ trùng lặp và có thể làm rối hệ thống dữ liệu quốc gia. Bởi hiện Việt Nam chưa có nền tảng đồng bộ giữa dữ liệu đất đai, dân cư và bất động sản – trong khi đó, hàng triệu căn nhà trên cả nước vẫn chưa có giấy tờ pháp lý đầy đủ.
Cơ sở dữ liệu “chưa sẵn sàng” cho việc kê khai nhà ở
Theo dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 94/2024/NĐ-CP, Bộ Xây dựng yêu cầu mọi cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước phải cung cấp thông tin chi tiết về loại hình nhà, diện tích, địa chỉ, tình trạng pháp lý và hình thức sở hữu để tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc kê khai theo hướng này vừa tốn kém, vừa khó triển khai vì Việt Nam có hàng chục loại hình nhà ở khác nhau: từ nhà tạm, nhà không phép, nhà sai phép đến nhà tranh chấp, nhà vô chủ…
TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, nhận định:
“Hiện không thể thống kê số liệu nhà ở chính xác vì dữ liệu quản lý đất đai đã được xây dựng theo thửa đất và tờ bản đồ, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì. Nếu Bộ Xây dựng tiếp tục triển khai kê khai theo từng căn nhà, dữ liệu sẽ bị trùng lặp, chồng chéo và thiếu tính thực tiễn.”
Trùng lặp dữ liệu giữa các bộ ngành – nguy cơ “nghẽn” hệ thống
Theo ông Thuận, dữ liệu đất đai hiện là nền tảng cốt lõi của quản lý tài sản quốc gia, đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Bộ Công an “làm sạch” và tích hợp vào căn cước công dân. Nếu Bộ Xây dựng tiếp tục yêu cầu người dân kê khai riêng về nhà ở, nguy cơ phân mảnh và trùng lặp dữ liệu là rất lớn.
Bên cạnh đó, nhiều cơ quan địa phương cũng đang tiến hành thu thập thông tin về sổ đỏ, quyền sử dụng đất và biến động sở hữu, khiến người dân có thể phải lặp lại thủ tục nhiều lần. Một tổng giám đốc doanh nghiệp bất động sản tại TP.HCM nhận định:
“Các thông tin như họ tên, số định danh, địa chỉ, diện tích, tình trạng pháp lý… đã có trong hệ thống dữ liệu đất đai, dân cư và thuế. Nếu tiếp tục kê khai riêng, không chỉ tốn thời gian mà còn tăng gánh nặng hành chính.”
Giải pháp: Tập trung vào dữ liệu đất đai thống nhất
Giới chuyên môn cho rằng thay vì yêu cầu người dân tự kê khai, Bộ Xây dựng nên phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để trích xuất dữ liệu từ hệ thống bản đồ ranh thửa đất của từng địa phương. Cách làm này vừa đảm bảo chính xác, vừa tận dụng hạ tầng số sẵn có trong Đề án cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.
TS. Phạm Viết Thuận đề xuất:
“Nên tích hợp toàn bộ thông tin về thửa đất, tờ bản đồ vào căn cước công dân, sau đó liên thông các dữ liệu về nhà ở, thuế và giao dịch. Khi dữ liệu được tập trung về một đầu mối, mọi hoạt động quản lý nhà đất sẽ trở nên minh bạch, đồng bộ và hiệu quả hơn.”
Cần một chiến lược dữ liệu thống nhất, tránh “mạnh ai nấy làm”
Thực tế, Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đang triển khai mã định danh thửa đất (Land ID) trên phạm vi toàn quốc, giúp số hóa và định vị từng mảnh đất theo hệ tọa độ quốc tế. Khi hoàn thiện, hệ thống này sẽ là nền tảng duy nhất để tích hợp thông tin về nhà ở, thuế, và quyền sở hữu, tránh tình trạng “cát cứ dữ liệu” giữa các bộ ngành.
Nếu Bộ Xây dựng không điều chỉnh hướng đi, việc triển khai kê khai riêng lẻ có thể khiến cơ sở dữ liệu quốc gia phân mảnh, tăng chi phí quản lý và khiến người dân mất niềm tin vào tiến trình số hóa.
Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686
